Preskoči na sadržaj
Preskoči na sadržaj
Heterozis kod proizvodnje mlijeka

Heterozis kod proizvodnje mlijeka

Heterozis je dodatna korist koju proizvođači mlijeka mogu očekivati uz pozitivne efekte pojedinačnih gena koji se dobiju korištenjem različiti rasa pri ukrštanju. Heterozis je termin koji se koristi u genetici i uzgoju. Termin heterozis, takođe poznat kao hibridna snaga, opisuje uvećanje jačine različitih karakteristika kod ukrštanja životinja. 

Heterozis dolazi na vrh prosječnog genteskog nivoa koji nose dvije sorte roditelja. Poboljšanje koje nosi heterozis treba da utiče 5% na proizvodnju mlijeka i 10% na smrtnost, plodnost, zdravlje i održavanje sorte. Time, uticaj heterozisa na dobit treba da je značajna stavka za poslovanje proizvođača mlijeka.

Parenje u srodstvu

Svjetska Holštajn populacija je tokom vremena postala dosta uparena u srodstvu. Parenje u srodstvu kod Holštajn rase je u porastu oko 0,1% godišnje. Ova činjenica uzrokuje depresiju koja utiče na smrtnost, plodnost krava i održavanje sorte. Kako srodnost između jedinki raste, postaje sve vjerovatnije da će bikovi i krave koje se pare biti u bližem srodstvu. Nažalost, korišćenje genomski selektovanih bikova pospješuje rast parenja u srodstvu kod pojedinih mliječnih sorti.

 

Parenje u srodstvu lišava mljekare ostvarenja prihoda, povećavajući smrtnost, umanjujući plodnost životinja, smanjujući otprnost prema bolestima i skraćujući vijek stoke. Smanjenje plodnosti krava treba da je glavna posljedica parenja u srodstvu, jer embrioni s visokim nivoom srodnosti nisu tako održivi za život.

Zašto ukrštanje?

Brige zbog parenja u srodstvu se eliminišu ukrštanjem. Efekti heterozisa su suprotni efektima depresije parenja u srodstvu. Heterozis će postati dodatna korist na vrhu prednosti koje nosi svaki roditelj i naročito je korisna zbog osobina kao što su vitalnost, plodnost, otpronost prema bolestima i zdravlje.

 

Efikasno ukrštanje počinje s dvije superiorne sorte. Ove sorte moraju dobro nadopunjavati jedna drugu a nezavisno moraju imati dovoljno veliku selekcijsku bazu da bi održali svoj sopstveni uzgojni cilj. Kombinacija dvije pasmine sa poželjnim genima se naziva komplementarnost. Program ukrštanja se treba dobro isplanirati i organizovati a potrebno je koristiti najbolje bikove sorti koji opdgovaraju Vašim uslovima mliječne farme.

Broj sorti koje se koriste u sistemu ukrštanja u mljekarstvu

Stepen heterozisa realizovan kroz sistem ukrštanja se razlikuje na osnovu broja sorti uključenih u rotaciju. Tabela 1 pokazuje prosječan nivo heterozisa tokom prve četiri generacije sistema ukrštanja 2 sorte, 3 sorte i 4 sorte. Uopšteno, pronalazak više od tri sorte koje su naročito pogodne za specifično okruženje ili sistem upravljanja može da bude teško.

 

Tabela 1: Prosječan nivo heterozisa tokom prve četri generacije sistema ukrštanja 2 sorte 3 sorte i 4 sorte.

 

  2 sorta   

   3 sorta       sorta   
 Generacija Procenat heterozisa
1 100 100 100
2 50 100 100
3 75 75 100
4 63 88 88
5 69 88 94
6 66 84 94
7 67 86 94
8 67 86 93
9 67 86 93

 

2 PLUS je kružni sistem ukrštanja sa dvije sorte, naprimjer Holštajna i Norveškog crvenog koji se koriste naizmjenično kako bi se proizvela nova generacija. Ipak, *F1 junice od NRF bikova trebale bi biti parene sa čistokrvnim Holštajn bikovima; njihovi potomci sa NRF – om; potomci njih sa Holštajnom, i tako dalje. Čitaj ''koliko i koja rasa za ukrštanje'' kao pomoć za izbor najboljih rasa i shema kružnog ukrštanja 2, 3 ili 4 rase od koje ćete imati najviše koristi.

Korišćenje visoko rangiranih bikova čije potomstvo se testira

Ukrštanje se treba posmatrati kao sistem parenja koji upotpunjuje genetičko poboljšavanje unutar pasmine. Neprekidno korišćenje visoko rangiranih vještački osjemenjenih bikova testiranog potomstva je od kritične važnosti za genetičko poboljšavanje bez obzira na sistem parenja (čistokrvno ili ukrštanjem).

 

Na nesreću, neki mljekari mogu protumačiti dobre osobine ukrštanja kao opravdanje za korišćenje prirodne usluge putem raznorodnih bikova nego sa korišćenjem vještački osjemenjenih životinja. To bi postala negativna posljedica zainteresovanosti farmera za ukrštanje i vremenom rezultiralo dobijanjem potomstva s umanjenjem dobrih osobina.

Norveško crveno goveče za zdravlje i plodnost

Norveško crveno je visoko prinosno mliječno goveče koje je odabirano u toku proteklih 30 godina zbog svojih dobrih karakteristika zdravlja i plodnosti. Nekoliko međunarodnih opita dokazuje da je pasmina norveškog crvenog superiorna zbog svojih zdravstvenih crta i plodnosti. Norveško crveno goveče je sorta koja umanjuje troškove i smanjuje nezgode s bolestima. Ono takođe nosi i gen bezrožnosti koji smanjuje nezgode kod teladi i smanjuje radnu snagu i sredstva koji se koriste u aktivnostima odstranjivanja rogova.

 

Kliknite ovdje kako bi vidjeli različite programe za ukrštanje Norveškog crvenog

 

Neki načini na koje Norveško crveno može smanjiti troškove su manja stopa mortaliteta teladi i krava, veća plodnost i manje mastitisa i drugih bolesti (manja upotreba antibiotika, zadržavanje mlijeka i veterinarskih tretmana). Mnogi NRF bikovi imaju gene za bezrogost i tim eliminišu potrebu za ukljanjanjem rogova kod teladi.

 

*F1 je prva generacija proizvedena od ukrštanja dvije različite sorte.


Kontaktirajte nas

GENO BALKAN D.O.O.
UL. TRNOPOLJE 61,
79202 KOZARAC
TEL: +387 (0) 63 995 532
FAX: +387 (0) 52 320 212
E-MAIL: genobalkan@hotmail.com
PDV 403 610 81 006

Više informacija

Pratite nas

Nazad na vrh