Preskoči na sadržaj
Preskoči na sadržaj
Često postavljana pitanja

Često postavljana pitanja

Ispod ćete pronaći listu često postavljenih pitanja i odgovore o Norveškom crvenom govečetu:

Pitanje br. 1:

Kakva su poređenja po pitanju proizvodnje mlijeka, količine masnoće i proteina ukrštenog Norveškog crvenog govečeta sa čistokrvnim Holštajnom u SAD i ostalim zemljama?

Odgovor:

Proizvodnja mlijeka kod ukrštenih krava Norveškog crvenog i Holštajna će biti veoma slična proizvodnji sa samim čistokrvnim Holštajnom. Kod visoko produktivne stoke u SAD i nekim drugim zemljama sa istim takvim govedima, proizvodnja mlijeka sa ukrštenom Norveškom crvenom i Holštajn pasminom će biti blago niža nego sa čistokrvnim holštajnom. Mliječni prinos će biti 1 do 2 kg ili 2 do 4 funte niži po danu za križance Norveškog crvenog i Holštajna u visoko produktivnim stadima. Međutim, mast i proteina će biti nešto veči kod križanaca Norveškog crvenog i Holštajna u odnosu na čistokrvni Holštajn.

Pitanje br. 2:

Da li je držanje stoke sorte Norveško crveno skuplje jer izgleda da njihovo tijelo nosi više mesa nego prosječni američki Holštajn?

Odgovor:

Ne. Odrasla jedinka Norveškog crvenog i ukrštenog Norveškog crvenog sa Holštajn govečetom će manje težiti nego čistokrvni američki Holštajn. Bolja tjelesna građa koja se dobije ukrštanjem goveda Norveškog crvenog i Holštajna neće rezultirati težom kravom u poređenju sa čistokrvnim Holštajnom. Trošak uzgoja i držanja uglavnom je vezan uz težinu goveda a krave sa nešto boljom strukturom tijela ali sličnom težinom ili manjom težinom ne zahtjevaju više hrane za održavanje nego mršavije krave.

Pitanje br. 3:

Da li je istina da će bikovi Norveškog crvenog govečeta jedan dan biti potpuno bez rogova?

Odgovor:

Da, ovo je plan u sklopu Geno uzgojnog programa. Međutim, trebaće još nekoliko godina da bi rezultat bio sva bezroga populacija bikova jer Geno u ovoj fazi ne želi da eliminiše iz uzgojnog programa nijednu izvanrednu životinju koja je sa rogovima. Povećavanje frekvencije gena bezrožnosti kod populacije Norveškog crvenog govečeta sporijim tempom će nam dozvoliti da povećavamo frekvenciju gena bezrožnosti a da pri tom ne žrtvujemo bilo kakvo genetičko poboljšanje u ostalim karakteristikama. Trenutno 40% od sve oteljene teladi u Norveškoj su bezrogi.

Pitanje br. 4:

Zašto veličina uzgojnog programa Norveškog crvenog govečeta ima prednost u odnosu na ostale uzgojne programe Nordijskog crvenog?

Odgovor:

Genetički napredak populacije se zasniva na četri glavna faktora a jedan od ovih faktora je ono što nazivamo intenzitet odabira. Intenzitet selekcije zavisi od proporcija populacije životinja koje su biraju za roditelje sledeće generacije. Veći intenzitet odabira (tj. manji procenat odabranih) za rezultat ima veće genetičko poboljšanje kada su ostali faktori slični. Za veće populacije kao što je populacija Norveškog crvenog se može praktikovati intenzivniji odabir od manjih populacija jer postoji veći broj životinja za razmatranje kod odabira. Npr. kod populacije Norveškog crvenog svake godine biramo 12 do 16 dokazanih bikova da ih koristimo u populaciji Norveškog crvenog govečeta od 125 bikova sa testiranim potomstvom. Poredeći sa Švedskom gdje biraju otprilike isti broj dokazanih bikova (7 do 12) svake godine ali oni godišnje testiraju potomstvo prosječno 85 bikova crvenog govečeta. (85 je prosječan broj bikova kojima se testira potomstvo u poslednjih nekoliko godina).

 

Prelaz na genomski izbor bikova i široka primjena bikova sa genomskim informacijama i bez progenih podataka je već u upotrebi u Norveškoj i kod drugih nordijski rasa krava. Još uvijek nije jasno kako prelaz na genomsku selekciju utiče na intenzitet selekcije. Utjecaj genomske selekcije će biti jasniji narednih 5 – 10. godina.

Pitanje br. 5:

Zašto se ne pojavljuje više bikova Norveškog crvenog govečeta u prvih 100 rangiranih od strane Odjeljenja za poljoprivredu Sjedinjenih Država (USDA)/Interbull-a (Međunarodne službe za procjenu bikova) i na top 100 listi u drugim zemljama kao što je Australija?

Odgovor:

Postoje mnogi faktori koji utiču na rangiranje bikova na bazi pojedinačne zemlje a trenutno u SAD neki od ovih faktora ne favorizuju bikove Norveškog crvenog. Bikovi Norveškog crvenog govečeta su uključeni sa ostalim bikovima Nordijskog crvenog u ajršir bazu SAD-a i drugim zemljama van Norveške. Bikovi se normalno rangiraju u okviru zemlje po domaćoj verziji indeksa ukupne vrijednosti a ovo je slučaj sa SAD-om, Australijom i drugim zemljama. Lokalni indeks ukupne vrijednosti ne mora biti tako obuhvatan kakav je postojeći indeks u nordijskim zemljama ali indeks ukupne vrijednosti u Americi (nazvan neto vrijednost životnog vijeka) je trenutno bliži nordijskom indeksu ukupne vrijednosti nego ikad u prošlosti. Ovo isto važi za indekse ukupne vrijednosti koji se koriste u Australiji i Velikoj Britaniji.

 

Kada se poredi sa današnjim indeksom ukupne vrijednosti, u američkom indeksu ukupne vrijednosti nedostaju samo klinički podaci bolesti a proizvodni vijek ili dugovječnost se u osnovi koriste kao indikator statusa bolesti. Tako produktivni životni vijek dobija veći ponder (22% od ukupnog indeksa) u američkom indeksu ukupne vrijednosti dok Norveško crveno goveče nema mjeru karakteristike produktivnog životnog vijeka u Norveškoj za poređenje sa produktivnim životnim vijekom u SAD. Ovo predstavlja glavni nedostatak za Norveško crveno goveče kada je u pitanju rangiranje po američkom indeksu ukupnih vrijednosti. Ovo isto predstavlja glavni nedostatak za Norveško crveno goveče kada je u pitanju rangiranje po australijskom indeksu ukupne vrijednosti gdje se indeks ukupne vrijednosti u velikom procentu bazira na dugovječnosti.

 

Dodatno, skoro smo saznali da neki od Genovih genetskih evaluacija za bitne individualne karakteristikle treba poboljšanje kako bi dali sigurnije dokaze za baze podataka SAD –a i drugih zemalja. Oba ova problema doprinose relativno lošem rangiranju NRF bikova u usporedbi sa Nordijskim bikovima.

Pitanje br. 6:

Koje karakteristike nogu i stopala su postavljena u uzgojnom cilju sorte Norveškog crvenog?stics have been in the breeding goal for the Norwegian Red breed?

Odgovor:

Selekcija Norveškog crvenog govečeta po pitanju njihovih nogu i stopala se koristi preko 40 godina. Odabir visokokvalitetnih papaka sa ispravnim oblikom papka isto kao strukturalno ispravnom nogom je bio dio uzgojnog programa norveškog crvenog govečeta od 1960-tih. Od 2014. godine, bolesti papaka su uključeni u indeks ukupne vrijednosti.

Pitanje br. 7:

Da li ijedan bik Norveškog crvenog govečeta ima A2A2 beta kazeinski genotip?

Odgovor:

Da. Mnogi bikovi Norveškog crvenog su A2A2 za beta kazeinski genotip. Više nego 35 bikova Norveškog crvenog, koji su dostupni u Norveškoj, su A2A2 za beta kazeinski genotip i plan je da što više bikova, sa ovim genotipom, bude dostupno u budućnosti.

Pitanje br. 8:

Zašto su neki od bikova Norveškog crvenog govečeta crno-bijeli umjesto crveno-bijele boje?

Odgovor:

Sorta Norveškog crvenog govečeta ima gen crne boje male frekvencije. Crna boja nasuprot crvene nema važan ekonomski uticaj u Norveškoj tako da je crni gen preostao u populaciji goveda od vremena kombinovanja domaćih sorti do formiranja moderne sorte Norveškog crvenog govečeta 1940. godine. Ostale populacije Nordijskog crvenog nemaju prisutan crni gen. Crni gen je dominantan u odnosu na crveni tako da bi se lako njime manipulisalo ako bi program uzgoja trebao da izmjeni frekvenciju pojavljivanja crnog gena. Proizvođači koji koriste Norveško crveno goveče za ukrštanje van Norveške ako im je boja bitna imaju opciju korištenja ili crvenog ili crnog mužjaka.

Pitanje br. 9:

Zašto su neki mužjaci Norveškog crvenog govečeta ustvari sorte Švedsko crveno ili Finski ajršir?

Answer:

Zbog toga što se svake godine za uzgojni program Norveškog crvenog govečeta koristi sjeme najboljih bikova Nordijskog crvenog da bi se pomoglo u održavanju genetskog diverziteta unutar populacije Norveškog crvenog govečeta i da bi se dopustilo korišćenje najboljih bikova veoma srodne populacije goveda. Pasmina nordijsko crveno čine Švedsko crveno, Finski ajršir i Dansko crveno. Trenutno, Geno svake godine testira potomstvo nekih sinova najboljih nordijski bikova a ponekad ovi bikovi prođu sa veoma dobrim uzgojnim vrijednostima.

Pitanje br. 10:

Da li Norveško crveno, Švedsko crveno i Finski ajršir svi imaju porjeklo od sorte ajršir?

Odgovor:

Da, sve ove populacije su nastale na osnovu ajršir sorte i na sve njih je u značajnoj mjeri uticala ta sorta goveda. Uz to, ove populacije su blisko srodne od svog nastanka tokom ranih srednjih 1900-tih godina. Ove tri populacije imaju zaista i svoje jedinstvene crte ali u opšteno one su srodne sorte koje su dijele uticajne bikove u poslednjih najmanje 50 do 60 godina.

 

Neke od jedinstvenih crta dolaze iz početne populacije koja je uticala na svaku sortu na različit način. Npr. populacija Norveškog crvenog govečeta ima mnogo veći procenat bezroge stoke u poređenju sa Švedskim crevenim ili Finskim ajrširom jer je gen bezrožnosti bio prisutan u nekim od ranih populacija koje su dali tu karakteristiku populaciji norveškog crvenog govečeta ali ne i ostalim dvijema populacijama.

Pitanje br. 11:

Da li je tačno da da Norveško crveno i Švedsko crveno koriste ajršir bazu za proizvodnju mlijeka umjesto Holštajn baze?

Odgovor:

Da, to je tačno. Gentičke vrijednosti za sve bikove Nordijskog crvenog se izražavaju u svakoj zemlji na osnovu ajršir baze za zemlju domaćina stoke ili zemlju uvoznika.

Pitanje br. 12:

Šta je heterozis (hibridna snaga) i koliki njegov uticaj mogu očekivati na razne karakteristike potomstva kada koristim bika Norveškog crvenog govečeta na čistokrvnim kravama ostalih sorti?

Odgovor:

Heterozis ili hibridna snaga je dodatna osobina koja nastaje kada ukrstimo dvije sorte (ili vrste) koje imaju različito genetičko porijeklo. Genetičari vjeruju da heterozis nastaje primarno iz različitosti genetičkog materijala jedinki a manje iz njihovog srodstva. Heterozis se mjeri kao različitost u osobinama od osobine sa srednjom vrijednosti roditeljskih sorti i uobičajeno se izražava kao procenat srednje vrijednosti osobina roditeljskih sorti. Heterozis za karakteristiku prinosa mlijeka nastao iz ukrštanja bika norveškog crvenog govečeta sa čistokrvnom kravom ostalih sorti imaće vjerovatnu približnu vrijednost od 3 do 6%. Heterozis za kravlju plodnost/reprodukciju, zdravlje i dugovječnost će se javiti sa vjerovatnoćom 10% ili više.

Pitanje br. 13:

Kako bi proizvođač mlijeka kojemu se ne plaća za nivo proteina ili masnoće u mlijeku najbolje iskoristio Norveško crveno goveče u programu ukrštanja?

Odgovor:

Trenutno postoje dvije moderne mljekarske industrije u kojima se proizvođači mlijeka plaćaju samo na osnovu zapremine mlijeka bez obzira na nivo masnoće ili proteina. U ovim sitaucijama, ukrštanje Norveškog crvenog sa Holštajnom će vjerovatno biti u prednosti naročito ako je vođenje stočne farme intenzivno. Ako se stoka drži u nepogodnim uslovima, gdje je unos hrane ograničen a kvalitet hrane loš, Holštajn možda nije najbolji za korišćenje u programima ukrštanja sa Norveškim crvenim govečetom. Međutim, čak i pod ovim izazovnim proizvodnim okolnostima, vjerovatno će izbor Norveškog crvenog još uvijek dobro djelovati u programima ukrštanja iz razloga ranijih selekcija u pogledu zdravlja i plodnosti u okviru same sorte. Kod sistema intenzivnog rukovođenja u kojima je plaćanje u zavisnosti samo od zapremine mlijeka, a ne zavisi od prisustva masnoće i proteina, proizvođači treba da koriste bikove norveškog crvenog čije nasljedne osobine utiču na prinos mlijeka a da ne brinu previše za nivo masnoće i proteina.

Pitanje br. 14:

Žasto bih trebao da koristim bikove Norveškog crvenog umjesto Holštajn bikova koji imaju visok PTA indeks za životni vijek ili visok PTA indeks za proizvodne karakteristike?

Odgovor:

Izbor visoko rangiranog selektivnog bika Norveškog crvenog govečeta sa Holštajn kravom će imati za rezultat profitabilniju kravu. Kombinovani efekat heterozisa i poboljšanih efekata sorte koje unosi Norveško crveno na karakteristike vezane za teljenje, plodnost krava, zdravlje krava, održavanje i manji unos hrane zajedno sa sličnim prinosom masnoće i proteina će za rezultat dati profitabilniju kravu nego što je čistokrvna holštajn krava pod nejekonomičnijim okolnostima u SAD.

Pitanje br.15:

Kako ukrštanjem možemo eliminisati parenje u srodstvu?

Odgovor:

Ukrštanje eleminiše posledice parenja u srodstvu stvaranjem životinja kod kojih se javlja promjenjljivost u genima gdje ona ne postoji kod životinja parenih u srodstvu. Životinje dobijaju jednu kopiju svakog gena od svakog roditelja a kada su roditelji iz različitih sorti (gdje geni za jednu sortu nisu isti kao geni za drugu) potomci koji tada nastaju nasljeđuju jedan gen od jedne vrste a drugi gen od druge vrste. Ovo rezultira u heterozigotnosti koja znači da su geni različiti u svakom paru za potomke nastale ukrštanjem.

Pitanje br. 16:

Kako ukrštanjem možemo dobiti robusniju telad i krave?

Odgovor:

Ukrštanje može rezultirati dobijanjem robusne teladi i krava zbog toga što heterozis utiče na zdravlje teladi i krava, njihovu stopu preživljavanja i reprodukciju a zbog toga što neke sorte imaju bolje zdravlje, preživljavanje i reprodukciju nego ostale. Heterozis je tipično veći na zdravlje, preživljavanje i reprodukciju nego na osobinu nivoa prinosa mlijeka, što u osnovi znači da će ukrštanjem ostvariti poboljšanja na zdravlje, preživljavanje i reprodukciju nego na proizvodne osobine. Uz to, Norveško crveno ima izvanredne osobine vezane za zdravlje, preživljavanje i reprodukciju tako da će se uvrštavanjem Norveškog crvenog u program ukrštanja poboljšati ove crte upravo zbog doprinosa poboljšanja sorte.

Pitanje br. 17:

Kako ukrštanje može osigurati niži nivo potrebe obnovljanja stoke?

Odgovor:

Ukrštanje generalno utiče na niži stepen obnovljanja jer dolazi do poboljšanja zdravlja krava, preživljavanja i reprodukcije zbog heterozisa pošto neke sorte imaju bolje zdravlje, stopu preživljavanja i reprodukcijske osobine nego ostale sorte. Uz to, Norveško crveno ima izvanredne osobine vezane za zdravlje, preživljavanje i reprodukciju tako da će se uvrštavanjem norveškog crvenog u program ukrštanja umanjiti potrebu zanavljanja i povećati profitabilnosti stoke.

Pitanje br. 18:

Kako ukrštanje može poboljšati reproduktivne osobine?

Odgovor:

Ukrštanje će uopšteno dorpinijeti poboljšanju osobina reprodukcije jer je heterozis na reprodukciju veoma visok a pošto neke sorte kao Norveško crveno imaju mnogo bolje reproduktivne osobine nego ostale sorte kao što je Holštajn. Norveško crveno ima izvanrednu reproduktivnu karakteristiku tako uvrštavanjem ove sorte u program ukrštanja će dramatično poboljšati reprodukciju.

Pitanje br. 19:

Kako ukrštanje može osigurati povećanje vrijednosti muškog teleta?

Odgovor:

Ukrštanje sa Norveškim crvenim i ostalim sortama koje imaju odličnu osobinu preživljavanja teladi i koje donosi visoko kvalitetnu mušku telad zbog njihovog mesa će povećati vrijednost muške teladi u stočnom fondu. U nekim zemljama i na nekim mjestima, prihod od muške teladi može značajno uticati na profitabilnost stoke, a u tim stočnim zajednicama, preživljavanje muške teladi je od kritične važnosti. Ukrštanje sa Norveškim crvenom govečetom će dovesti do hibridne teladi koja je veoma izdržljiva ali ukrštanje sa Norveškim crvenim takođe dovodi do krava koje su odlične majke kod teljenja. Postojanje odličnih materinskih osobina pri teljenju će takođe povećati stopu preživljavanje muške teladi.

Pitanje br. 20:

Da li će ukrštanje riješiti sve probleme?

Odgovor:

Ne, ukrštanje neće rješiti sve probleme upravljanja stočnim fondom. Međutim, ukrštanje je još jedan instrument koji komercijalni proizvođači mlijeka mogu iskoristiti za poboljšanje profitabilnosti a ukrštanje sa Norveškim crvenim će pomoći u mnogim modernim izazovima koji se javljaju kod vođenja mliječnih farmi.


Kontaktirajte nas

GENO BALKAN D.O.O.
UL. TRNOPOLJE 61,
79202 KOZARAC
TEL: +387 (0) 63 995 532
FAX: +387 (0) 52 320 212
E-MAIL: genobalkan@hotmail.com
PDV 403 610 81 006

Više informacija

Pratite nas

Nazad na vrh