Przejdź do treści
Przejdź do treści
Heterozja

Heterozja

Heterozja to poprawa wydajności, której mogą oczekiwać hodowcy mieszańców oprócz pozytywnych efektów wynikających z połączenia genów poszczególnych osobników użytych do krzyżówki. Heterozja to termin używany w genetyce i hodowli; zjawisko to określane jest też jako wybujałość mieszańców.

Heterozja to swego rodzaju bonus, który hodowcy mieszańców otrzymują ponad normalne efekty wynikające z wykorzystania dwóch rodziców różnej rasy. Korzyść wynikająca z heterozji powinna wynieść około 5% w przypadku produkcji oraz około 10% w przypadku śmiertelności, płodności, zdrowia i przeżywalności. W związku z tym wpływ heterozji na zyski powinien być bardzo odczuwalny w przypadku komercyjnych producentów bydła mlecznego.

Inbred

Światowa populacja rasy holsztyńskiej staje się coraz silniej zinbredowana (spokrewniona), przy wzroście o około 0,1% na rok. Powoduje to rosnącą depresję inbredową, szczególnie w odniesieniu do śmiertelności, płodności i zdrowia krów oraz ich przeżywalności. Ponieważ spokrewnienie między osobnikami wzrasta, coraz bardziej prawdopodobne staje się kojarzenie blisko spokrewnionych krów i buhajów. Niestety stosowanie wyselekcjonowanych genomowo buhajów powoduje coraz większy inbred u niektórych ras.

 

Inbred pozbawia producentów znacznej części dochodu poprzez zwiększanie liczby martwych urodzeń i jednoczesne pogarszanie płodności krów, obniżanie ich odporności na choroby oraz skracanie życia produkcyjnego. Ponieważ zarodki pochodzące z kojarzeń krewniaczych mają niską żywotność, inbred prowadzi do obniżenia płodności krów.

Dlaczego należy krzyżować?

Krzyżowanie eliminuje problemy typowe dla inbredu. Efekty heterozji są przeciwstawne do skutków depresji inbredowej, jeśli rasy do krzyżowania są dobrze dobrane. Heterozja stanowi dodatkową korzyść, ponad zalety rodziców, co ma szczególne znaczenie w przypadku takich cech jak żywotność, płodność, odporność na choroby i zdrowie.

 

Początkiem dobrego programu krzyżowania są dwie znakomite rasy. Powinny one się wzajemnie uzupełniać oraz mieć odpowiednio dużą populację aktywną do realizacji własnych celów hodowlanych. O dwóch rasach, których genotypy wzajemnie się uzupełniają, mówimy, że są komplementarne. Program krzyżowniczy powinien być dobrze zaplanowany i zorganizowany oraz powinien używać najlepszych buhajów ras dobranych pod kątem potrzeb danego gospodarstwa.

Liczba ras stosowanych w systemach krzyżowania bydła mlecznego

Stopień heterozji uzyskiwanej w ramach systemów krzyżowania różni się w zależności od liczby ras uwzględnionych w rotacji. Tabela 1 przedstawia stopień heterozji uzyskiwanej dla każdego pokolenia w systemie krzyżowania, które uwzględniają 2, 3 lub 4 niespokrewnione rasy. Ogólnie rzecz ujmując, znalezienie więcej niż trzech ras, które są szczególnie dobrze dobrane do danego środowiska lub systemu zarządzania może okazać się bardzo trudne.

 

Tabela 1. Heterozja w pokoleniach do krzyżowania przy użyciu 2, 3 lub 4 niespokrewnionych ras stosowanych rotacyjnie.

  2 rasy 3 rasy    4 rasy   
Pokolenie Procent heterozji
1 100% 100% 100%
2 50% 100% 100%
3 75% 75% 100%
4 63% 88% 88%
5 69% 88% 94%
6 66% 84% 94%
7 67% 86% 94%
8 67% 86% 93%
9 67% 86% 93%

 

2 PLUS™ to system krzyżowania rotacyjnego przy użyciu dwóch ras, na przykład rasy holsztyńskiej i rasy norweskiej czerwonej (NRF) stosowanych naprzemiennie do uzyskania kolejnego pokolenia. W związku z powyższym jałówki F1* z buhajów NRF należy kojarzyć z czystej krwi bykami holsztyńskimi, ich potomstwo z buhajami NRF, z kolei potomstwo tego pokolenia ponownie z holsztynami i tak dalej. Więcej informacji na temat doboru najlepszych ras oraz najlepszego rotacyjnego schematu krzyżowniczego przy 2, 3 i 4 rasach znajduje się w części Ile ras i które".

Używaj buhajów najlepiej ocenionych w testach na potomstwie

Dobra krzyżówka to system kojarzenia, który wykorzystuje oraz wykracza poza pozytywne zmiany genetyczne następujące w ramach ras. Ciągłe stosowanie do sztucznej inseminacji najlepszych byków testowanych na potomstwie ma bardzo wielkie znaczenie w kontekście doskonalenia genetycznego bez względu na system kojarzenia (w ramach jednej rasy lub wielu). Użycie najlepszych buhajów do inseminacji w ramach Twojego schematu krzyżowania dobranych pod kątem Twoich celów hodowlanych zapewnia najlepsze efekty.

 

Niestety niektórzy producenci bydła mlecznego mogą interpretować korzyści wynikające z krzyżowania jako usprawiedliwienie do używania naturalnie poczętych buhajów różnych ras niż buhajów pochodzących ze sztucznej inseminacji. Taka praktyka, w większości przypadków, prowadzi do uzyskania potomstwa o niższej wartości hodowlanej.

Rasa norweska czerwona gwarancją zdrowia i płodności

Rasa norweska czerwona jest wysokowydajną rasą mleczną, której hodowcy od ponad 40 lat kładą nacisk na cechy związane ze zdrowiem i płodnością. Kilkanaście międzynarodowych badań potwierdza, że rasa norweska czerwona jest lepsza pod względem zdrowia i płodności niż inne oraz stanowi opłacalny wybór w przypadku dobrze zaprojektowanych schematów krzyżowania.

 

Kliknij tutaj, aby wyświetlić różne programy krzyżownicze z rasą norweską czerwoną

 

Przykładowo rasa norweska czerwona użyta do krzyżówek obniża koszty poprzez niższy wskaźnik śmiertelności krów i cieląt, większą płodność, niższą częstotliwość zapadania na zapalenie wymienia i inne choroby (co prowadzi do ograniczenia stosowania antybiotyków, zatrzymania mleka i mniejszej liczby interwencji weterynaryjnych). Wiele buhajów rasy norweskiej czerwonej jest również nosicielami genu bezrożności, który w momencie odziedziczenia eliminuje konieczność dekornizacji cieląt.

 

*F1 to pierwsze pokolenie wyprodukowane poprzez skrzyżowanie dwóch różnych ras.


Skontaktuj się z nami

PH Konrad
Krzysztof Przezdziecki
Ul. Poligonowa 28C 18-400 Lomza
Phone: +48 86 215 11 15
E-mail: biuro@phkonrad.com.pl
NIP 718 100 91 02

Więcej informacji

Śledź nas

Powrót na górę