Przejdź do treści
Przejdź do treści
Indeks ogólnej wartości hodowlanej

Indeks ogólnej wartości hodowlanej

Co roku w oparciu o Indeks ogólnej wartości hodowlanej (TMI) dokonuje się selekcji najlepszych, elitarnych byków rasy norweskiej czerwonej, które są później wykorzystywane na terenie całej Norwegii oraz w innych krajach. Dostępne są buhaje przetestowane pod względem genomowym oraz jakości potomstwa.

W tej chwili indeks ogólnej wartości hodowlanej uwzględnia dziesięć najważniejszych grup cech (Tabela 1), przy czym największe znaczenie w obrębie TMI mają cechy dotyczące wydajności produkcyjnej, kondycji zdrowotnej wymienia, płodności i budowy wymion.

Rozwój rasy norweskiej czerwonej – TMI

Wykres 1 przedstawia sposób, w jaki na przestrzeni lat zmieniało się znaczenie poszczególnych cech w indeksie TMI. W latach 60. XX wieku 70% oceny stanowiła wydajność mleczna. Krajową bazę danych opracowano w latach 70. XX wieku i uwzględniała ona wszystkie dane dotyczące zdrowia i płodności. Dzięki temu status zdrowotny i płodność zostały uwzględnione w indeksie TMI w latach 70. XX wieku. Od tego czasu znaczenie statusu zdrowotnego i płodności stopniowo rosło, podczas gdy względne znaczenie cech produkcyjnych obniżyło się.

 

Wykres 1.

utvikling avlsmål 2009-2015

Kliknij ilustrację , aby zobaczyć obraz w powiększeniu.

 

Największe znaczenie w obrębie TMI (Tabela 1) mają cechy dotyczące wydajności produkcyjnej, kondycji zdrowotnej wymion, płodności i budowy wymion. Jednocześnie dokumentowano bardzo dokładnie genetyczne doskonalenie rasy pod względem cech zdrowotnych, płodności i wydajności mlecznej. Udało się to osiągnąć dzięki znaczeniu tych cech w indeksie TMI oraz ich wymiarowi ekonomicznemu dla hodowców.

 

Tabela 1: Względna waga cech uwzględnionych w indeksie TMI buhajów rasy norweskiej czerwonej.

Cechy Relatywna waga
Indeks wydajności mlecznej 28
Zdrowie wymion 18
Płodność 18
Budowa wymion 18
Wskaźnik mięsności (buhaje) 6
Choroby inne niż zapalenie wymienia 4
Zdrowotność racic 4
Budowa racic i nóg 2
Temperament 1
Łatwość porodu 0,5
Martwe urodzenia 0,5

Indeks wydajności mlecznej

Informacje dotyczące wydajności mlecznej oparte są na danych pochodzących z Norweskiego Systemu Rejestracji Bydła Mlecznego.

 

Indeks wydajności mlecznej uwzględnia wiele cech

Cecha Względna waga (%) Odziedziczalność
Kg mleka 5 0,28
Kg tłuszczu 47,5 0,21
Kg białka 47,5 0,24
Białko (%) Nie uwzględniono -
Tłuszcz (%) Nie uwzględniono  - 

 

Względna waga wskazuje na stopień, w jakim dana cecha wpływa na wartość indeksu wydajności mlecznej.

Zdrowie wymion

Zapalenie wymienia powoduje największe straty ekonomiczne ze wszystkich chorób dotykających bydło mleczne. Odporność na zapalenie wymienia uwzględniana jest w indeksie TMI od 1978 roku i z czasem zyskuje coraz większe znaczenie. Od 1990 roku zwraca się na tę cechę coraz większą uwagę, co przekłada się zarówno na postęp doskonalenia fenotypu, jak i genotypu pod kątem odporności na zapalenie wymienia u populacji krów rasy norweskiej czerwonej. Dzięki postępowi genetycznemu w zakresie odporności na zapalenie wymienia Norwegia jest krajem o najniższym na świecie poziomie stosowania antybiotyków.

 

Tutaj zaprezentowano względną wagę cech takich jak kliniczne zapalenie wymienia oraz liczba komórek somatycznych w indeksie zdrowia wymion.

Cecha Względna waga (%) Odziedziczalność
Liczba komórek somatycznych 14 0,13
Kliniczne zapalenie wymienia 60 0,04

Płodność

Indeks płodności został niedawno zmodyfikowany poprzez zamianę wskaźnika niepowtarzalności unasienienia na liczbę inseminacji. Ta nowa cecha odzwierciedla liczbę inseminacji niezbędną w przypadku danej krowy, aby mogła zacielić się. Liczba inseminacji jest bardzo zbieżna pod względem biologicznym ze wskaźnikiem niepowtarzalności unasienienia, jednak umożliwia większe zróżnicowanie genetyczne, ponieważ bardzo słabe krowy wymagające pięciu inseminacji otrzymują znacznie niższe notowania niż krowy, u których tylko jedna inseminacja okazała się nieskuteczna.

 

Indeks płodności uwzględnia trzy cechy, którym przypisano wagę zgodnie z tabelą poniżej.

Cecha Względna waga (%)
Liczba inseminacji, jałówka 22
Liczba inseminacji, krowa 45
Wycielenie do pierwszej inseminacji 33

 

Płodność znalazła się wśród cech ocenianych w programie hodowlanym norweskich czerwonych krów w 1971 roku. NRF jest prawdopodobnie najbardziej płodną rasą bydła mlecznego na całym świecie ze względu na selekcję pod kątem zwiększonej płodności prowadzoną od ponad 40 lat.

Budowa wymion

Cechy związane z budową wymion podlegają ocenie przez doradców w zakresie hodowli przy użyciu skali liniowej. Definicje cech wymienia są ujednolicone z populacjami w innych krajach.

 

Budowa wymion uwzględnia kilka cech, którym przypisano wagę zgodnie z tabelą poniżej.

Cecha Względna waga (%) Odziedziczalność
Zawieszenie przednie wymienia 20 0,11
Szerokość wymienia z tyłu 5 0,13
Wysokość wymienia z tyłu 8 0,11
Ścięgno centralne 12 0,10
Głębokość wymienia 20 0,24
Długość strzyku 5 0,27
Grubość / średnica strzyku 5 0,20
Ustawienie przedniego strzyku 7 0,18
Ustawienie tylnego strzyku 8 0,22
Równowaga wymion 10 0,11

Budowa nóg i racic

Doradcy hodowlani, oprócz innych cech budowy zwierzęcia, rejestrują cechy budowy nóg i racic. Cechy budowy nóg i racic uwzględniają widok od tyłu nóg tylnych, kąt racicy oraz widok z boku nóg tylnych.

 

Poniższa tabela prezentuje względną wagę takich cech w indeksie budowy nóg i racic oraz odziedziczalność tych cech. 

 

Cecha Względna waga (%) Odziedziczalność
Nogi tylne widok z boku Nie uwzględniono 0,09
Nogi tylne widok od tyłu 50 0,07
Kąt racic 50 0,09

Indeks zdrowotności racic

Choroby racic są odnotowywane podczas korekcji racic wykonywanej przez specjalistę lub przeszkolonego hodowcę. W indeksie zdrowotności racic uwzględnia się trzy choroby:

  • Krzywe racice
  • Zapalenia racic
  • Choroby racic wywołane ochwatem

Krzywe racice

Racicę uznaje się za krzywą, jeśli jest ona wykręcona w stopniu od lekkiego do mocnego.

Zapalenia racic

Zapalenia racic uwzględniają wiele różnych schorzeń racicy, między innymi zapalenie skóry szpary międzyracicowej, zapalenie skóry racicy, erozja piętki oraz ropowica skóry szpary międzyracicowej (zapalenie i ropnie opuszek).

Choroby racic wywołane ochwatem

Choroby racic wywołane ochwatem to grupa schorzeń uwzględniających między innymi wrzody podeszwy, krwiaki podeszwy, owrzodzenia palców oraz ropnie białej linii.

 

Poniższa tabela prezentuje relatywną wagę cech w indeksie zdrowotności racic oraz odziedziczalność tych cech.

 

Indeks zdrowotności racic.

Cecha Względna waga (%) Odziedziczalność
Krzywe racice 50 0,06
Zapalenia racic 30 0,03
Choroby racic wywołane ochwatem 20 0,02

Wskaźnik mięsności (buhaje)

Wskaźnik mięsności uwzględnia trzy cechy i jest określany u buhajów hodowanych na mięso.

 

Wagę tych cech w indeksie mięsności zaprezentowano w poniższej tabeli.

 

Cecha Względna waga (%) Odziedziczalność
Masa ubojowa (tempo wzrostu) 60 0,15
Klasyfikacja ubojowa (punktacja EUROP) 20 0,19
Klasa tłuszczu 20 0,17

Temperament

Ta cecha jest oceniana u jałówek i krów i zgłaszana do Norweskiego Systemu Rejestracji Bydła Mlecznego przez hodowców. Hodowcy używają skali od 1 do 3, gdzie 1 oznacza bardzo spokojna, 2 o standardowym temperamencie, a 3 nerwowa/agresywna.

Choroby inne niż zapalenie wymienia

Dokonano znacznego postępu w zakresie doskonalenia genetycznego rasy NRF pod względem odporności na choroby inne niż zapalenie wymienia. Obecnie w indeksie uwzględnionych jest sześć chorób:

  • Kwasica ketonowa
  • Gorączka mleczna
  • Zatrzymanie łożyska
  • Torbielowatość jajników
  • Zapalenie macicy
  • Cicha ruja

Kwasica ketonowa, gorączka mleczna, zatrzymanie łożyska są najczęściej, po zapaleniu wymienia, występującymi chorobami, stąd odgrywają najważniejszą rolę w indeksie chorób innych niż zapalenie wymienia.

Łatwość porodu i martwe urodzenia

Te cechy są uwzględnione w indeksie TMI od 1978.

 

Częstotliwość występowania problemów okołoporodowych oraz martwych urodzeń w populacji krów rasy norweskiej czerwonej jest bardzo niska w porównaniu z innymi rasami. Długoterminowa selekcja doprowadziła do ograniczenia liczby trudnych wycieleń oraz martwych urodzeń, pomimo że cechy te wykazują niską odziedziczalność.

 

Poniżej zaprezentowano wagę wskaźnika łatwości wycieleń oraz wskaźnika martwych urodzeń uwzględnionych w TMI.

 

Cechy łatwości porodu Względna waga (%) Odziedziczalność
Łatwość porodu, ojciec Nie uwzględniono 0,03
Łatwość porodu, matka 100 0,02

 

Cechy martwych urodzeń Względna waga (%) Odziedziczalność
Martwe urodzenia, ojciec 50 0,01
Martwe urodzenia, matka 50 0,01

Skontaktuj się z nami

PH Konrad
Krzysztof Przezdziecki
Ul. Poligonowa 28C 18-400 Lomza
Phone: +48 86 215 11 15
E-mail: biuro@phkonrad.com.pl
NIP 718 100 91 02

Więcej informacji

Śledź nas

Powrót na górę