Przejdź do treści
Przejdź do treści
Często zadawane pytania

Często zadawane pytania

Jeśli masz wątpliwości dotyczące rasy norweskiej czerwonej oraz krzyżówek z tą rasą, zamieszczone poniżej często zadawane pytania (FAQ) i udzielone na nie odpowiedzi mogą pomóc Ci je rozwiać.

Pytanie 1:
Jak wypadają wartości dotyczące wydajności mlecznej oraz zawartości tłuszczu i białka u krzyżówek z rasą norweską czerwoną w porównaniu z krowami czystej rasy holsztyńskiej w USA i innych krajach?


Odpowiedź:
Produkcja mleka, tłuszczu i białka mieszańców NRF i rasy holsztyńskiej jest bardzo zbliżona do produkcji czystych holsztynów. W wysokoprodukcyjnych stadach w USA i niektórych innych krajach posiadających stada o wysokiej wydajności produkcja mleka u mieszańców NRF i rasy holsztyńskiej będzie nieco niższa niż u czystych holsztynów. Produkcja mleka w stadach mieszańców NRF i rasy holsztyńskiej o wysokiej produkcyjności będzie niższa o 1 do 2 kg na dzień, ale procentowa zawartość tłuszczu i białka będzie nieznacznie wyższa w przypadku mieszańców.


Pytanie 2:
Czy koszt utrzymania krów rasy norweskiej czerwonej, które wydają się być lepiej umięśnione, jest wyższy niż przeciętnych amerykańskich holsztynów

Odpowiedź:

Nie. Masa ciała dorosłych krów NRF i mieszańców NRF i rasy holsztyńskiej będzie niższa od masy ciała amerykańskich holsztynów. Lepsza kondycja mieszańców NRF i rasy holsztyńskiej nie powoduje, że są one cięższe niż czyste holsztyny. Zużycie paszy na potrzeby bytowe jest uzależnione głównie od masy ciała, zatem krowy o podobnej (lub niższej) masie, choć o nieco lepszej kondycji, nie wymagają, do zaspokojenia potrzeb bytowych, więcej paszy niż chudsze krowy.

Pytanie 3:

Czy to prawda, że wszystkie buhaje rasy czerwonej norweskiej będą kiedyś genetycznie bezrożne?

Odpowiedź:

Tak, taki zamiar jest częścią programu hodowlanego Geno. Zajmie to jednak wiele lat, zanim wszystkie buhaje będą genetycznie bezrożne, ponieważ w tym momencie nie chcemy eliminować żadnych zwierząt o wspaniałych cechach tylko z tego powodu, że mają rogi. Stopniowe podnoszenie częstości występowania genu bezrożności w populacji NRF pozwoli zwiększać udział osobników genetycznie bezrożnych w populacji bez ujemnych skutków dla postępu genetycznego w zakresie innych cech zwierząt. W tej chwili ponad 40% cieląt rasy norweskiej czerwonej w Norwegii rodzi się bezrogich.

Pytanie 4:

Dlaczego skala programu hodowlanego rasy norweskiej czerwonej zapewniła jej historyczną przewagę nad programami hodowlanymi innych, czerwonych ras skandynawskich?

Odpowiedź:

Postęp genetyczny populacji uzależniony jest od czterech głównych czynników, z których jeden nazywany jest intensywnością selekcji. Intensywność selekcji zależy od proporcji zwierząt wybranych na rodziców kolejnego pokolenia. Wyższa intensywność selekcji (czyli wybór mniejszego procenta osobników) skutkuje szybszym postępem genetycznym przy zachowaniu podobnych pozostałych czynników. W przypadku większych populacji, jak rasa NRF, można dokonywać intensywniejszej selekcji niż w przypadku mniejszych populacji, ponieważ wyboru dokonuje się spośród większej liczby zwierząt. Na przykład można porównać historyczną populację NRF z historyczną populacją rasy szwedzkiej czerwonej. W populacji NRF w przeszłości wybierano rocznie od 12 do 16 sprawdzonych buhajów spośród 125 rozpłodników ocenionych na podstawie potomstwie. Korzystne jest porównanie z historyczną populacją szwedzkiej rasy czerwonej, gdzie każdego roku wybierano podobną liczbę sprawdzonych buhajów (7–12), ale ocenianych na potomstwie jedynie około 85 buhajów rasy szwedzkiej czerwonej (85 jest przybliżoną średnią liczbą zwierząt ocenianych w Szwecji na przestrzeni kilku ostatnich lat).

 

W Norwegii oraz innych populacjach skandynawskich ras czerwonych obecnie obserwuje się przejście na selekcję genomową i intensywne wykorzystanie buhajów z informacją genomową oraz odejście od oceny na podstawie potomstwa. Obecnie nie wiadomo, jak selekcja genomowa wpływa na intensywność samej selekcji. Wpływ selekcji genomowej będzie znany w ciągu następnych 5 do 10 lat.

Pytanie 5:

Dlaczego nie pojawia się więcej buhajów rasy czerwonej norweskiej w czołówce 100 w rankingach wydajności i innych USDA/Interbull oraz w czołówce 100 najlepszych rozpłodników w innych krajach takich jak Australia.

Odpowiedź:

Istnieje wiele czynników wpływających na pozycje buhajów w poszczególnych rankingach krajowych. Obecnie niektóre z tych czynników nie sprzyjają buhajom NRF, gdy są one oceniane na podstawie bazy amerykańskiej lub baz innych krajów. Buhaje NRF są razem z buhajami innych skandynawskich ras czerwonych włączane na podstawie bazy Ayrishe w USA, podobnie jak w innych krajach poza granicami Norwegii. Buhaje są zwykle oceniane na podstawie stosowanej w danym kraju wersji indeksu łącznej wartości hodowlanej, tak jak w przypadku USA, Australii i innych państw. Ten lokalny indeks łącznej wartości hodowlanej może nie być tak kompleksowy jak indeksy stosowane w krajach skandynawskich. Tym niemniej amerykański indeks (o nazwie Lifetime Net Merit) bliższy jest obecnie skandynawskim indeksom niż kiedykolwiek w przeszłości. Dotyczy to również niektórych indeksów łącznej wartości hodowlanej stosowanych w Australii i Wielkiej Brytanii.

 

W porównaniu z indeksami skandynawskimi w amerykańskim indeksie brakuje jedynie danych dotyczących chorób klinicznych, w związku z czym jako wskaźnik odporności na choroby w indeksie amerykańskim używany jest okres użytkowania i długowieczność. Długość okresu użytkowania ma w amerykańskim indeksie łącznej wartości hodowlanej wysoką wagę (22% indeksu), natomiast buhaje NRF nie mają ocen tej cechy, dokonywanych w Norwegii, które mogłyby być przeliczane na amerykański wskaźnik okresu użytkowania. To jest główna przyczyna niskich ocen buhajów NRF, gdy ustala się ich miejsce w rankingu według amerykańskiego indeksu. Ten sam problem dotyczy buhajów NRF w australijskim rankingu, w którym długość życia stanowi duży procent indeksów łącznej wartości hodowlanej.

 

Ponadto ostatnio okazało się, że niektóre modele oceny genetycznej Geno dotyczące ważnych cech poszczególnych osobników wymagają modyfikacji w celu uzyskania dokładniejszych wyników w zakresie bazy amerykańskiej i baz innych krajów. Na skutek obu tych kwestii wyniki rankingowe buhajów NRF są stosunkowo słabe w porównaniu z buhajami innych skandynawskich ras czerwonych.

Pytanie 6:

Jakie cechy budowy nóg i racic uwzględniał cel hodowlany rasy norweskiej czerwonej?

Odpowiedź:

NRF jest selekcjonowana pod kątem lepszej budowy nóg i racic od ponad 40 lat. Selekcja w kierunku poprawnego kształtu racic i ich dobrej jakości oraz odpowiedniej budowy nóg jest częścią programu hodowlanego rasy NRF od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Od 2014 choroby racic stanowią element indeksu łącznej wartości hodowlanej.

Pytanie 7:

Czy jakieś buhaje rasy NRF mają genotyp A2A2 beta-kazeiny?

Odpowiedź:

Tak. Wiele buhajów NRF ma genotyp A2A2 Beta-kazeiny. U ponad 35 buhajów NRF o płodności udowodnionej na podstawie urodzonych po nich córek występuje genotyp beta-kazeiny A2A2, a ta częstotliwość występowania będzie jeszcze większa w przyszłości.

Pytanie 8:

Dlaczego niektóre z buhajów rasy czerwonej norweskiej są czarno-białe, a nie czerwono-białe?

Odpowiedź:

W rasie NRF gen czarnego umaszczenia występuje z niewielką częstością. Kwestia czerwonego lub czarnego umaszczenia nie wywiera jednak w Norwegii znacznego wpływu ekonomicznego, zatem gen czarnego umaszczenia przetrwał w populacji NRF od czasu, gdy powstała ona z połączenia kilku lokalnych ras w latach czterdziestych ubiegłego wieku. Inne populacje norweskiej czerwonej nie posiadają genu czarnego umaszczenia. Gen czarnego umaszczenia jest dominujący w stosunku do genu umaszczenia czerwonego, stąd z łatwością można by go wyeliminować, gdyby program hodowlany rasy NRF stawiał sobie taki cel. Producenci stosujący NRF do krzyżowania poza Norwegią mają oczywiście możliwość używania buhajów czerwonych lub czarnych, jeśli umaszczenie jest dla nich istotną cechą.

Pytanie 9:

Dlaczego ojcami niektórych buhajów rasy norweskiej czerwonej są rozpłodniki rasy szwedzkiej czerwonej lub rasy fińskiej Ayrshire?

Odpowiedź:

Nasienie najlepszych buhajów rasy Viking Red jest używane, każdego roku, w programie hodowlanym NRF w celu podtrzymania różnorodności genetycznej populacji NRF i umożliwienia wykorzystania najlepszych rozpłodników z tych blisko spokrewnionych populacji. Rasa Viking Red zawiera krew ras szwedzkiej czerwonej i fińskiej Ayrshire oprócz duńskiej czerwonej. Obecnie Geno co roku testuje na potomstwie pewną liczbę synów po najlepszych buhajach rasy Viking Red, a część z nich uzyskuje dobre oceny wartości hodowlanej.

Pytanie 10:

Czy wszystkie osobniki ras norweskiej czerwonej, szwedzkiej czerwonej i fińskiej Ayrshire wywodzą się od rasy Ayrshire?

Odpowiedź:

Tak, wszystkie te populacje wywodzą się od rasy Ayrshire, która wywarła na nie istotny wpływ. Te populacje były blisko spokrewnione już od czasu ich powstania w pierwszej połowie XX wieku. Te trzy populacje posiadają swoje niepowtarzalne cechy, generalnie jednak są ze sobą blisko związane, dzięki użytkowaniu tych samych, ważnych dla hodowli byków w ciągu ostatnich 50–60 lat.

 

Unikalne cechy danej rasy pochodzić mogą z innych populacji, które wywierały wpływ na jej powstanie. Przykładowo populacja NRF ma, w porównaniu z rasą czerwoną szwedzką i fińską Ayrshire, o wiele wyższy procent bydła bezrogiego, ponieważ gen bezrożności był obecny w niektórych spośród populacji, z których powstała NRF, a nie był obecny w dwóch pozostałych populacjach.

Pytanie 11:

Czy to prawda, że ocena wartości hodowlanej rasy norweskiej czerwonej oraz szwedzkiej czerwonej wykorzystuje bazę Ayrshire w kontekście oceny wydajności mlecznej zamiast bazy rasy holsztyńskiej?

Odpowiedź:

Tak, to prawda. Wartości genetyczne wszystkich buhajów czerwonych ras skandynawskich wyrażane są w odniesieniu do bazy genetycznej rasy Ayrshire danego kraju lub kraju importera.

Pytanie 12:

Czym jest heterozja (wybujałość mieszańców) i czego mogę się spodziewać w odniesieniu do poszczególnych cech, używając buhajów rasy norweskiej czerwonej do kojarzenia z czystej krwi krowami innych ras?

Odpowiedź:

Heterozja, inaczej wybujałość mieszańców, to przewaga użytkowości, będąca rezultatem krzyżowania dwóch ras (lub gatunków) o różnym genetycznym pochodzeniu. Genetycy sądzą, że głównym źródłem heterozji jest większe zróżnicowanie genetyczne osobników oraz ich mniejsze kojarzenie krewniacze. Miarą heterozji jest różnica między poziomem danej cechy u mieszańców a średnią użytkowości kojarzonych ras, najczęściej wyrażona w procentach tejże średniej. W przypadku kojarzenia NRF z innymi rasami mlecznymi heterozja dla wydajności mleka może osiągnąć od 3 do 6%. Heterozja dla cech płodności/rozrodu krów, zdrowia i długowieczności może wynieść 10% lub nawet więcej.

Pytanie 13:

Jak producent, któremu mleczarnia nie płaci ani za białko, ani za tłuszcz, może najlepiej wykorzystać rasę norweską czerwoną w programie krzyżowniczym?

Odpowiedź:

Niewiele jest obecnie nowoczesnych mleczarni płacących producentom jedynie za ilość dostarczanego mleka (bez uwzględniania zawartości tłuszczu czy białka). Nawet w takiej sytuacji mieszańce NRF z rasą holsztyńską mogą wykazywać przewagę, szczególnie przy intensywnym użytkowaniu stada. Jeśli stado utrzymywane jest w trudnych warunkach (przy ograniczonej podaży paszy lub paszy o niskiej jakości), użycie holsztynów do krzyżowania z NRF może nie być dobrym pomysłem. Tym niemniej nawet w tych trudnych warunkach produkcyjnych rasa NRF nadal będzie dobrze sprawdzała się w programie krzyżowania ze względu na selekcję, której dokonywano w przeszłości w obrębie rasy w kierunku zdrowia i płodności. W przypadku gdy krowy są użytkowane intensywnie, a producent otrzymuje zapłatę jedynie za ilość mleka, którego cena nie jest uzależniona od zawartości tłuszczu i białka, powinno się używać tych buhajów NRF, które wyróżniają się wysoką produkcją mleka, bez zwracania specjalnej uwagi na wartość buhaja pod względem zawartości tłuszczu i białka.

Pytanie 14:

Dlaczego miałbym używać buhajów norweskich, a nie oprzeć się na holsztyńskich, wybranych na podstawie ich wysokiej wartości hodowlanej pod względem indeksu Lifetime Net Merit lub cech funkcjonalnych?

Odpowiedź:

Użycie starannie wybranych buhajów NRF do kojarzenia z krowami holsztyńskimi pozwoli otrzymać bardziej opłacalne krowy. Połączony efekt heterozji oraz poprawy cech rasy NRF, pod względem przebiegu wycieleń, płodności, zdrowia i przeżywalności krów oraz niższego zapotrzebowania na paszę, przy zbliżonej wydajności tłuszczu i białka, pozwala uzyskać krowy, których hodowla w większości przypadków, w warunkach ekonomicznych panujących w USA, jest bardziej opłacalna niż czystych holsztynów.

Pytanie 15:

Jak krzyżowanie może wyeliminować chów wsobny?

Odpowiedź:

Krzyżowanie likwiduje skutki chowu wsobnego, ponieważ pozwala uzyskać zwierzęta, które są zróżnicowane w odniesieniu do tych genów, które u zwierząt zinbredowanych nie są zróżnicowane. Zwierzę otrzymuje po jednej kopii danego genu od każdego ze swoich rodziców. Jeśli rodzice ci należą do różnych ras (a geny jednej z ras są inne niż drugiej), potomstwo odziedziczy dwie różne kopie genu, jedną od jednej rasy, a drugą od drugiej. Dzięki temu mieszańce są heterozygotyczne, to znaczy, że jeden osobnik ma różne warianty tych samych genów.

Pytanie 16:

Jak krzyżowanie może przyczynić się do uzyskania bardziej żywotnych krów i cieląt?

Odpowiedź:

Krzyżowanie pozwala uzyskać żywotniejsze cielęta i krowy dzięki heterozji, która wpływa pozytywnie na zdrowie, przeżywalność i rozród, a także dzięki przewadze, jaką w odniesieniu do wspomnianych cech jedne rasy mają nad innymi. Heterozja jest zwykle wyraźniejsza w przypadku cech zdrowia, przeżywalności i rozrodu niż cech produkcyjnych, stąd krzyżowanie zwykle wpływa korzystniej na zdrowie, przeżywalność i rozrodczość niż na cechy produkcyjne. Ponadto, ponieważ NRF wyróżnia się znakomitymi wynikami odnośnie zdrowia, przeżywalności i rozrodczości, użycie tej rasy w programie krzyżowniczym powoduje poprawę wspomnianych cech u uzyskanego potomstwa.

Pytanie 17:

W jaki sposób krzyżowanie wpływa na niższy remont stada?

Odpowiedź:

Krzyżowanie zapewnia niższe wskaźniki remontu stada dzięki polepszeniu zdrowia, przeżywalności i rozrodu, co jest wynikiem zarówno heterozji, jak i przewagi, jaką pod względem tych cech niektóre rasy mają nad innymi. NRF wyróżnia się swoją użytkowością pod względem zdrowia, przeżywalności i rozrodu, stąd użycie tej rasy w programie krzyżowniczym poprawia wskaźniki remontu stada oraz podnosi opłacalność chowu.

Pytanie 18:

Jak krzyżowanie może poprawić wyniki rozrodu?

Odpowiedź:

Krzyżowanie wpływa dodatnio na reprodukcję, ponieważ heterozja jest w przypadku cech reprodukcyjnych szczególnie silna, a także dzięki temu, że niektóre rasy, takie jak NRF, mają wyraźnie lepsze wskaźniki rozrodu niż inne rasy, jak na przykład holsztyny. NRF wyróżnia się znakomitymi wskaźnikami rozrodu, stąd użycie tej rasy w programie krzyżowniczym nadzwyczajnie poprawi tę cechę.

Pytanie 19:

Jak krzyżowanie może podnieść wartość cieląt-buhajków?

Odpowiedź:

Krzyżowanie z NRF i innymi rasami, odznaczającymi się znakomitą przeżywalnością cieląt oraz ich przydatnością do opasu, znacznie podniesie wartość uzyskanych cieląt-buhajków pod kątem stada. W niektórych państwach i regionach przychód ze sprzedaży cieląt-buhajków może wpływać znacząco na dochodowość stada. W takiej sytuacji przeżywalność cieląt płci męskiej ma wielkie znaczenie. Krzyżowanie z NRF prowadzi do uzyskania cieląt mieszańcowych o bardzo trudnym charakterze, ale także krów, które dobrze sprawdzają się przy wycieleniu. Znakomite cechy związane z przebiegiem porodu przyczyniają się dodatkowo do większej przeżywalności cieląt.

Pytanie 20:

Czy krzyżowanie jest lekarstwem na wszystkie problemy?

Odpowiedź:

Nie, krzyżowanie nie rozwiązuje wszystkich problemów, zwłaszcza wynikających z niewłaściwego zarządzania stadem. Krzyżowanie jest natomiast jednym z narzędzi, jakich może użyć producent mleka w celu poprawy opłacalności produkcji, a krzyżowanie z rasą NRF może pomóc sprostać wyzwaniom, jakie stawia nowoczesna produkcja mleka.

 


Skontaktuj się z nami

PH Konrad
Krzysztof Przezdziecki
Ul. Poligonowa 28C 18-400 Lomza
Phone: +48 86 215 11 15
E-mail: biuro@phkonrad.com.pl
NIP 718 100 91 02

Więcej informacji

Śledź nas

Powrót na górę